Έντεν φον Χόρβατ:

«Σε όλα μου τα έργα προσπάθησα να είμαι όσο το δυνατόν πιο σκληρός με την βλακεία και την ψευτιά, γιατί αυτή η σκληρότητα θα έπρεπε να είναι σίγουρα το ύψιστο καθήκον ενός συγγραφέα που καμιά φορά φαντάζεται ότι γράφει μόνο γι’ αυτό τον σκοπό: να γνωρίσουν οι άνθρωποι τους εαυτούς τους. Προσπαθώ να δείξω τον γιγαντιαίο αγώνα ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία. Αυτή την αιώνια μάχη που δεν πρέπει να φτάσει σε καμιά ειρήνη, το πολύ – πολύ ν’ απολαύσει ένα άτομο για μερικά λεπτά την αυταπάτη της ανακωχής»

 

 

Ο Έντεν φον Χόρβατ γεννήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 1901 στη Φιούμε (σημερινή Rijeka) της Αδριατικής. Μεγάλωσε στο Βελιγράδι, την Βουδαπέστη, τη Βιέννη και το Μόναχο και είχε ουγγαρέζικο διαβατήριο.

Ο ίδιος έλεγε: «Πατρίδα δεν γνωρίζω. Είμαι ένα τυπικό παλαιο-αυστροουγγαρέζικο μείγμα: μαγιάρικο, κροατικό, γερμανικό, τσέχικο – το όνομά μου είναι μαγιάρικο και η μητρική μου γλώσσα είναι τα γερμανικά. Τα αποφασιστικά χρόνια της ανάπτυξής μου τα έζησα στη Γερμανία και μάλιστα στη Νότια Βαυαρία και την Αυστρία. Ποτέ δεν έγραψα κάτι στα Ουγγαρέζικα, μόνο στα Γερμανικά. Επομένως είμαι Γερμανός συγγραφέας. Η έννοια «Πατρίδα» εθνικιστικά νοθευμένη μου είναι ξένη. Πατρίδα μου είναι ο λαός».

 

Το έργο

Γραμμένο το 1931, το έργο «Ιταλική Νύχτα» διαπραγματεύεται ευθέως την άνοδο του ναζιστικού κόμματος στην Γερμανία του μεσοπόλεμου, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από όλο το πολιτικό φάσμα.

Είναι Κυριακή πρωί, σε κάποια μικρή πόλη της Νότιας Γερμανίας. Η φασιστική απειλή παραμονεύει στην πόρτα. Οι φασίστες σχεδιάζουν την πολιτική αναταραχή, ενώ τα μέλη της τοπικής οργάνωσης του δημοκρατικού κόμματος διοργανώνουν εκείνο το βράδυ μια εορταστική εκδήλωση, την ιταλική νύχτα, στο εστιατόριο του Josef Lehninger. Λίγο πριν την ανακοινωμένη «δημοκρατική» ιταλική βραδιά το εστιατόριο του Josef, θα φιλοξενήσει μια γερμανική μέρα, διοργανωμένη από την τοπική ομάδα φασιστών. Πώς θα αντιδράσουν οι δημοκρατικοί;

Το γεγονός ότι το έργο του Χόρβατ μεταφράζεται και ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα είναι μια πρωτοβουλία πολύ σπουδαία. Εξαιρετική δουλειά έχουν κάνει τόσο ο Παντελής Φλατσούσης στη μετάφραση όσο και η Παναγιώτα Κωνσταντινάκου στη δραματουργία. Σε αυτό πρέπει να συνυπολογιστεί η ιδιαίτερη αξία του νέου λαϊκού θεάτρου που έχει γράψει ο Έντεν Φον Χόρβατ.

«Ο συγγραφέας στα Volksstücke του γράφει για την ρεαλιστική κατάσταση του «μικρού ανθρώπου», για την αλλοτρίωση της μεγάλης κοινωνικής μάζας και τη συνεχή καταστροφή της γλώσσας« (Franz Xaver Kroez). Όλες οι αστικές νόρμες κριτικάρονται. Εκθέτει το φαινόμενο της έλλειψης επικοινωνίας, της αποξένωσης, της μαζικοποίησης και της αγλωσσίας (μέσω επαναλαμβανόμενων λέξεων και κλισέ) ή αλλιώς ενός «Bildungsjargon» που αντιστοιχεί σε ειδική ορολογία που χρησιμοποιούν μεταξύ τους οι μικροαστοί. Αυτό είναι το εύφορο έδαφος που πολύ σύντομα θ’ ανθίσει ο φασισμός.

 

Η παράσταση

Η Ιταλική βραδιά αποκαλύπτει την ενδιαφέρουσα και εξατομικευμένη συμπεριφορά των ανθρώπων, από τον ταβερνιάρη που σκέφτεται μόνο τις δουλειές του μέχρι τον Δημοτικό Σύμβουλο. Οι Δημοκρατικοί είναι γεμάτοι ματαιοδοξίες και ιδιοτέλειες κι ενώ δίπλα παραμονεύει η απειλή των φασιστών, εκείνοι αναλώνονται σε μεταξύ τους ανταγωνισμούς και συγκρούσεις.

Αν λάβουμε υπόψη τις οδηγίες του Χόρβατ που ήθελε ένα στυλιζαρισμένο τρόπο παιξίματος, θεωρώ πως αυτό έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό από τον σκηνοθέτη και την ομάδα του στη Β’ Σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας. Ο λόγος φωτίστηκε με τις σωστές δόσεις, ώστε να φτάσει η δυναμική του στο κοινό και να τονιστεί «το ξεσμακάρεμα της συνείδησης» του ατόμου.

Σε απόλυτη συμμετρία όλοι οι ηθοποιοί δημιουργούν χαρακτήρες που ο καθένας ξεχωρίζει για τη δική του προσωπική αλλοτρίωση. Στα «χορικά» κομμάτια, το σύνολο των ερμηνευτών ήταν απόλαυση, αλλά, μολονότι η επαναληπτικότητα είναι ζητούμενο στα έργα του Χόρβατ, το τραγούδι θα το περιμέναμε πιο ευσύνοπτο.

Την προσοχή μας τράβηξαν οι ερμηνείες όσον αφορά στην επιθετικότητα, την επιπολαιότητα, το ψευτοειδύλλιο, την ανασφάλεια των Κατερίνα Λάττα (Αντέλ), Βασίλη Σαφού (Καρλ) και του πληθωρικού Γιάννη Δενδρινού (Δημοτικός Σύμβουλος).

Η ιδέα της «μεταφοράς» των ιδιαίτερων στιγμών και συνωμοσιών μέσω live κάμερας, εκτός σκηνής, αποτελεί μεν ένα έξυπνο εύρημα, αλλά επί του πρακτέου ο ήχος έφτανε ασθενής στους θεατές.

Η Ιταλική Νύχτα είναι μια γιορτή για τα ιδανικά που έχουν κρυφτεί κάτω από τους εγωισμούς και τις προσωπικές φιλοδοξίες, ενώ τα γιορτινά της φορά ξανά και ξανά η επικρατούσα ανέχεια και ο συμβιβασμός για το βόλεμα.

Ο Χόρβατ ήταν ένας συγγραφέας που περιθωριοποιήθηκε μετά τον πόλεμο και άρχισε να επανέρχεται σταδιακά στο προσκήνιο περίπου τη δεκαετία του 1960 κερδίζοντας ολοένα και περισσότερο το αναγνωστικό κοινό και τον κόσμο του θεάτρου. Η παράσταση που σκηνοθέτησε ο Παντελής Φλατσούσης είναι μια ενδιαφέρουσα παρουσίαση του σύμπαντος του Έντεν φον Χόρβατ και αξίζει να την προλάβετε, καθώς έχει ακόμα τέσσερις παραστάσεις.

 

Παραστάσεις: Από 13 Φεβρουαρίου έως 11 Απριλίου 2019

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Κάθε Τετάρτη στις 20.00 και Πέμπτη στις 21.00

Ιταλική Νύχτα του Έντεν φον Χόρβατ

σε σκηνοθεσία Παντελή Φλατσούση

από 13 Φεβρουαρίου 2019, κάθε Τετάρτη στις 20.00 & Πέμπτη στις 21:00, στη Β’ Σκηνή Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας έως 11 Απριλίου 2019

 

»Μου ‘ρχεται στο μυαλό η τουαλέτα του μαγαζιού μου. Βλέπεις, παλιά γράφανε στον τοίχο μόνο ερωτικά μηνύματα, μετά στον πόλεμο, όλο πατριωτικά και τώρα όλο πολιτικά – μου φαίνεται, ότι αν δεν ξαναγράψουν πάλι τα ερωτικά, ο λαός μας δεν θα ξαναγίνει υγιής.»

H «Ιταλική Νύχτα», το έργο που έδωσε το βραβείο Κλάιστ στον Έντεν φον Χόρβατ, μεταφράζεται και ανεβαίνει για πρώτη φορά στη Ελλάδα, στη Β’ Σκηνή του Θεάτρου Οδού Κεφαλληνίας, από τον Παντελή Φλατσούση με μία ομάδα νέων ηθοποιών. Πρόκειται για την τρίτη σκηνοθετική του δουλειά μετά το «Λεόντιος & Λένα» του Γκέοργκ Μπύχνερ που παρουσίασε στο ΚΕΤ και το θεατρικό ντοκυμαντέρ «NO FUTURE!» με την Ομάδα Εφήβων και Νέων του ΔΗ.ΠΕ. ΘΕ Κοζάνης.

Γραμμένο το 1931, το έργο διαπραγματεύεται ευθέως την άνοδο του ναζιστικού κόμματος στην Γερμανία του μεσοπόλεμου, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από όλο το πολιτικό φάσμα.

Είναι Κυριακή πρωί σε κάποια μικρή πόλη της Νότιας Γερμανίας και τα μέλη της τοπικής οργάνωσης του δημοκρατικού κόμματος συγκεντρώνονται στο στέκι τους, το εστιατόριο του Josef Lehninger, για να οργανώσουν την ιταλική νύχτα που θα γίνει στο ίδιο μέρος εκείνο το βράδυ. Όμως, μία δυσάρεστη έκπληξη τους περιμένει: λίγο πριν την ανακοινωμένη »δημοκρατική» ιταλική βραδιά το εστιατόριό του Josef, θα φιλοξενήσει μια γερμανική μέρα, διοργανωμένη από την τοπική ομάδα φασιστών. Και τώρα πώς πρόκειται να αντιδράσουν οι δημοκρατικοί;

Γεννημένος στη Ριέκα της Αυστροουγγαρία από αριστοκρατική οικογένεια, ο Χόρβατ άρχισε να γράφει από νωρίς, ενώ το 1922 μετακινήθηκε στο Βερολίνο. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έκαναν την εμφάνισή τους τα πρώτα έργα του. Οι ήρωες του Χόρβατ είναι σχεδόν πάντα συνηθισμένοι άνθρωποι που βιώνουν τις συνέπειες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 1929: ανεργία, ανασφάλεια, η απειλή του πολέμου. Ο Χόρβατ φανερώνει  μέσα από τα πρόσωπα των έργων του, την επίδραση των κοινωνικών συνθηκών στα άτομα και τις σχέσεις τους, και πώς αυτές παράγουν ένα ευρύ φάσμα στάσεων, από την ενεργό ένταξη ή την υποταγή στον φασισμό ως την αντίσταση σε αυτόν, έχοντας πάντα ως όπλο μία λεπτή ειρωνεία προς κάθε πλευρά και το χαρακτηριστικό χιούμορ του, αφού στην πραγματικότητα τα έργα του μπορούν να διαβαστούν ως πικρές κωμωδίες.

Πώς επηρεάζουν οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις τη ζωή των ανθρώπων;

Πώς πρέπει να ζήσει κανείς την ζωή του, όταν οι εξελίξεις μοιάζουν να προλαβαίνουν κάθε του αντίδραση;

Υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος;

Ποια ήταν τα αίτια που οδήγησαν στην άνοδο του φασισμού την δεκαετία του 1930 στην Γερμανία;

Η παράσταση στη Β’ Σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας τον Φεβρουάριο του 2019 θα προσπαθήσει να εξερευνήσει αυτά τα ερωτήματα και τους πιθανούς παραλληλισμούς τους με τη σημερινή εποχή.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση-Σκηνοθεσία: Παντελής Φλατσούσης

Δραματουργία: Παναγιώτα Κωνσταντινάκου

Σκηνικά: Δανάη Ελευσινιώτη

Κοστούμια: Βασιλεία Ροζάνα

Πρωτότυπη μουσική σύνθεση & μουσική διδασκαλία: Ανρί Κεργκομάρ

Σχεδιασμός φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος

Φωτογραφίες & Επιμέλεια video: Γιάννης Gizmo Μπερερής

Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Ρουσσιάκη

Παίζουν: Αντώνης Αντωνόπουλος, Γιάννης Δενδρινός, Κατερίνα Λάττα, Θεανώ Μεταξά, Δημήτρης Μηλιώτης, Προμηθέας Nerattini – Δοκιμάκης, Μαριάνθη Παντελοπούλου, Βασίλης Σαφός.

Πρεμιέρα: 13 Φεβρουαρίου 2019

Παραστάσεις: Από 13 Φεβρουαρίου έως 11 Απριλίου 2019

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Κάθε Τετάρτη στις 20.00 και Πέμπτη στις 21.00

Τιμές εισιτηρίων: 5,10, 15€

Διάρκεια: 90′

Χώρος: Β’ Σκηνή  Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας

Διεύθυνση: Κεφαλληνίας 18 Κυψέλη

Τηλέφωνο ταμείου: 2114117878

Διάρκεια: 90′

Χώρος: Β’ Σκηνή  Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας

Διεύθυνση: Κεφαλληνίας 18 Κυψέλη

Τηλέφωνο ταμείου: 2114117878

Το 3point magazine είναι ένα οριζόντια δομημένο μέσο που πιστεύει ότι η γνώμη όλων έχει αξία και επιδιώκει την έκφρασή της. Επικροτεί τα σχόλια, την κριτική και την ελεύθερη έκφραση των αναγνωστών του επιδιώκοντας την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Σε μια εποχή όμως που ο διάλογος τείνει να γίνεται με όρους ανθρωποφαγίας και απαξίωσης προς πρόσωπα και θεσμούς, το 3point δεν επιθυμεί να συμμετέχει. Για τον λόγο αυτόν σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού, σεξιστικού περιεχομένου θα σβήνονται χωρίς ειδοποίηση του εκφραστή τους.

Ακόμα, το 3point magazine έχει θέσει εαυτόν απέναντι στο φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, σχόλια ανάλογου περιεχομένου θα έχουν την ίδια μοίρα με τα ανωτέρω, τη γνωριμία τους με το "delete".

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του 3point.

Σχόλια

X